Η εγκυμοσύνη και ο θηλασμός μπορούν να επιβαρύνουν τα οστά;
Η εγκυµοσύνη και ο θηλασµός αποτελούν φυσιολογικές και αδιαµφισβήτητα επιθυµητές καταστάσεις για τον οργανισµό κάθε σχεδόν γυναίκας. Παρολα αυτά, κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες είναι δυνατό να επιβαρύνουν τη λειτουργία των οστών στις µέλλουσες µητέρες για µεγάλα χρονικά διαστήµατα. Αυτό συµβαίνει ως επί τω πλείστον όταν η γυναίκα δε λαµβάνει τις ηµερήσιες ποσότητες ασβεστίου και βιταµίνης D που απαιτούνται προκειµένου να ανταποκριθεί στις αυξηµένες απαιτήσεις των συγκεκριµένων περιόδων.
Τι επίδραση έχει η εγκυµοσύνη και ο θηλασµός σε γυναίκες µε φυσιολογική πρόσληψη ασβεστίου και βιταµίνης D;
Οι περισσότερες µελέτες µέχρι σήµερα έχουν καταδείξει πως αν και οι ενήλικες γυναίκες χάνουν µέρος της οστικής τους πυκνότητας κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, συνήθως την ανακτούν πλήρως µετά τη γέννα. Μάλιστα, ακόµη και οι πολλαπλές εγκυµοσύνες δε φαίνεται να οδηγούν σε αυξηµένη προδιάθεση για οστεοπόρωση στα µετέπειτα χρόνια. Αντιθέτως, υπάρχουν σηµαντικά στοιχεία για το ότι οι πολλές εγκυµοσύνες µπορεί ακόµη και να προστατεύουν από την οστεοπόρωση, γεγονός που κυρίως αποδίδεται στα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων τα οποία εκκρίνονται κατά τη διάρκεια της κύησης. Από την άλλη µεριά, όσον αφορά στις γυναίκες που εγκυµονούν και θηλάζουν κατά την εφηβεία, τα πράγµατα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Αρκετοί είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι σε αυτές τις ηλικίες η µετέπειτα υγεία των οστών µπορεί να επηρεαστεί δυσµενώς. Απαιτούνται όµως περισσότερες έρευνες προκειµένου να εξαχθούν σαφή και ασφαλή συµπεράσµατα.
Τι επίδραση έχει η εγκυμοσύνη και ο θηλασμός στα οστά σε γυναίκες με έλλειψη βιταμίνης D και ασβεστίου;
Κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης, ασβέστιο µετακινείται από τα οστά της εγκύου προς το έµβρυο προκειµένου να "χτιστεί" ο αναπτυσσόµενος σκελετός του παιδιού και να επιτελεστούν πολλές βασικές του λειτουργίες. Για τους λόγους αυτούς (καθώς και για άλλους που ακόµη δε γνωρίζουµε µε βεβαιότητα), ορισµένες γυναίκες οι οποίες δε λαµβάνουν επαρκείς ποσότητες ασβεστίου και βιταµίνης D αναπτύσσουν µία µορφή "παροδικής οστεοπόρωσης" κατά τη διάρκεια της εγκυµοσύνης. Ευτυχώς, το φαινόµενο αυτό είναι σχετικά σπάνιο και συνήθως υποστρέφει µέσα στους επόµενους µήνες από τη γέννα.
Κατά το θηλασµό, σηµαντικές ποσότητες ασβεστίου αποµακρύνονται από τα οστά της µητέρας προκειµένου να εµπλουτίσουν το γάλα µε το οποίο θα τραφεί το νεογνό. Όπως λοιπόν συµβαίνει στην εγκυµοσύνη, έτσι και σε αυτήν την περίπτωση µπορεί να επέλθει απώλεια οστικής µάζας στη γυναίκα όταν δε λαµβάνει επαρκείς ποσότητες ασβεστίου. Εντούτοις, σε µικρό µόνο διάστηµα µετά από τον απογαλακτισµό του τέκνου, η οστική πυκνότητα ανακάµπτει στις περισσότερες περιπτώσεις χωρίς να υπάρξουν µακροχρόνιες επιπλοκές στην υγεία του σκελετού της µητέρας. Φυσικά, ανεξάρτητα µε τα όσα ελέχθησαν, ο θηλασµός για 6 έως 12 µήνες µετά τον τοκετό έχει σπουδαία πλεονεκτήµατα τόσο για τη µητέρα όσο και για το βρέφος! Θα πρέπει συνεπώς σχεδόν πάντοτε να συστήνεται ανεπιφύλακτα και να λαµβάνει χώρα όποτε είναι εφικτό.
Με βάση τα ανωτέρω καθιστάται σαφές ότι εάν η έγκυος ή η θηλάζουσα µητέρα δε λαµβάνει όσο ασβέστιο και βιταµίνη-D απαιτούνται προκειµένου να καλυφθούν επαρκώς και οι δύο οργανισµοί (µητέρα-τέκνο), τότε οι ανάγκες του παιδιού θα καλυφθούν αναγκαστικά µέσω "αφαίρεσης" του ασβεστίου από τα οστά της γυναίκας! Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει µε τη σειρά του σε σοβαρή καταπόνηση του γυναικείου σκελετού, µε πρόσκαιρη - και σπανιότερα πιο µακροχρόνια - ελάττωση της πυκνότητας και της αντοχής του και κατ'επέκταση σε αύξηση του καταγµατικού κινδύνου των οστών. Αν και σχετικά σπάνια, υπάρχουν περιπτώσεις που η προαναφερθείσα οστική βλάβη µπορεί να είναι τόσο σηµαντική ώστε να προκληθούν ακόµη και παθολογικά κατάγµατα και να απαιτηθεί η χορήγηση ειδικής αντιοστεοπορωτικής αγωγής!
Πόση ποσότητα ασβεστίου και βιταμίνης D πρέπει να λαμβάνει μια γυναίκα στην εγκυμοσύνη και στο θηλασμό για να έχει υγιή οστά και από ποιες πηγές;
Οι ενδεικνυόµενες ποσότητες ασβεστίου και βιταµίνης-D που πρέπει να λαµβάνονται καθηµερινά, προκειµένου οι µέλλουσες µητέρες να συντηρήσουν υγιή τα οστά τους κατά την εγκυµοσύνη και το θηλασµό και ταυτόχρονα να εξασφαλίσουν την απόκτηση ενός γερού και δυνατού σκελετού στο παιδί τους. Έτσι, σε γενικές γραµµές ισχύει ότι:
• Οι µητέρες άνω των 19 ετών χρειάζονται σε ηµερήσια βάση τουλάχιστον 1000- 1200 mg ασβεστίου και 400-800 διεθνείς µονάδες (IU) βιταµίνης-D.
• Για µητέρες µικρότερες των 19 ετών, απαιτούνται 1300-1500 mg ασβεστίου και 800 διεθνείς µονάδες (IU) βιταµίνης-D καθηµερινά.
• Οι µητέρες που επιλέγουν "αποκλειστικό θηλασµό", θα πρέπει να συµβουλεύονται τον παιδίατρό τους για τη λήψη συµπληρωµάτων ασβεστίου και βιταµίνης-D τόσο για αυτές όσο και για τα παιδιά τους.
• Όλες οι µητέρες θα πρέπει να φροντίζουν να εκτίθενται καθηµερινά για 20-25 λεπτά στον ήλιο και να καταναλώνουν ψάρια και εµπλουτισµένα σε ασβέστιο γαλακτοκοµικά.
Τονίζεται φυσικά ότι οι ως άνω συστάσεις δε θα πρέπει να γενικεύονται και να εφαρµόζονται δίχως έλεγχο οπουδήποτε, καθώς ανάλογα µε τις ιδιαιτερότητες του εκάστοτε οργανισµού πολλές φορές απαιτείται περαιτέρω εξατοµίκευση.
Σημείωση: Μία (1) µερίδα γαλακτοκοµικών περιέχει 300-375 mg ασβεστίου και ισοδυναµεί µε: o 1 ποτήρι γάλα (πλήρες ή µε 1.5% λιπαρά) ή o 1 κεσεδάκι γιαούρτι (πλήρες ή µε 2.0% λιπαρά) ή o 30 γραµµάρια κίτρινο τυρί (πλήρες ή µε χαµηλά λιπαρά).
Φωτογραφία: Shutterstock
